Skarb Gór Izerskich zachwyca Polaków. Szukano tu złota i ametystów

2026-02-03 15:42

Szklarska Poręba nie jest zwykłym górskim kurortem. To miejsce, gdzie przez wieki poszukiwano złota, ametystów i innych minerałów, a legendy Walonów przeplatają się z historią hut szkła, artystów i turystów. Dziś zachwyca widokami, ale pod powierzchnią wciąż kryje opowieści o prawdziwych skarbach.

Szklarska Poręba. Miasto, które wyrosło ze szkła i skarbów

Szklarska Poręba leży w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim, tuż przy granicy z Czechami. Miasto rozciąga się pomiędzy pasmami Karkonoszy i Gór Izerskich, na wysokości od około 440 do ponad 880 metrów nad poziomem morza. Dzięki takiemu położeniu od lat przyciąga zarówno miłośników górskich wędrówek, jak i fanów sportów zimowych. Otoczona lasami, wodospadami i skalnymi formacjami, jest jedną z najważniejszych baz wypadowych w zachodniej części Sudetów.

- Historia Szklarskiej Poręby związana jest ściśle z rozwojem hutnictwa szkła, z poszukiwaniami szlachetnych kamieni i kruszców, a od połowy XIX w z turystyką

- czytamy na oficjalnej stronie miasta Szklarska Poręba. 

Już w średniowieczu tereny dzisiejszej Szklarskiej Poręby zainteresowały zakon Joannitów, którzy liczyli na znalezienie złota i kamieni szlachetnych. Z czasem pojawiły się tu pierwsze huty szkła, a wraz z nimi osady hutników i drwali.

Rozwijające się hutnictwo wymuszało przemieszczanie się osad w głąb gór, co wpłynęło nawet na nazwę miejscowości. 

- Z "wędrującymi hutami szkła" wiąże się nazwa Szklarska Poręba, gdyż na szklarskich porębach powstawały osady pasterskie, które dały początek dzisiejszemu miastu

- informuje miasto. 

Przez wieki szkło było fundamentem lokalnej gospodarki, a później dołączyli do tego pierwsi goście spragnieni górskiego klimatu.

Fioletowy skarb Karkonoszy. Gdzie szukać ametystów?

Największą legendą regionu pozostaje ametyst - fioletowa odmiana kwarcu, której przypisuje się magiczne właściwości. Według greckich podań, kamień powstał z nimfy Amethys, którą Artemida zamieniła w klejnot, by chronić ją przed zalotami Dionizosa.

Jak informował serwis karkonosze.org.pl w okolicach Szklarskiej Poręby ametysty nie były tylko legendą, ale rzeczywistością. Stare zapiski walońskie instruowały:

"Idź dalej „Drogą Górną”, następnie w kierunku na Czarną Górę, dalej poprzez hutę szkła, tak dojdziesz do Białej Wody lub Białego Potoku, tutaj znajdziesz złota do wypłukania i ametystów ile tylko zapragniesz."

Potwierdzają to również literackie opisy z XVII wieku. W. Roździeński w poemacie „Officina Ferraria” z 1612 roku zanotował:

"[...] w potokach sudeckich Ryzenbergu ametyst wyborny się bierze"

Nawet Izabella księżna Czartoryska podczas swoich podróży uległa "gorączce" kamieni, wspominając wyprawę pod Kamieńczyk:

"[…] zbieraliśmy ametysty znalezione wśród skał. Powróciliśmy […] do Cieplic objuczeni kamieniami, kwiatami, ametystami, pełni podziwu i wrażeń"

Hollywoodzki klimat w sercu gór

Dziś, zamiast złota, turyści "wydobywają" tu niesamowite wspomnienia. Szklarska Poręba stała się plenerem dla wielkich światowych produkcji. To właśnie Wodospad Kamieńczyka zagrał w brytyjskich "Opowieściach z Narnii: Książę Kaspian". Reżyser Andrew Adamson był zachwycony pionowymi ścianami wąwozu, które tworzą niemal bajkową scenerię. Co ciekawe, na tych terenach kręcono również polską ekranizację "Wiedźmina".

Dla tych, którzy chcą poczuć dreszcz emocji dawnych odkrywców, czekają liczne atrakcje:

  • Muzeum Mineralogiczne: Zobaczysz tu największy w Polsce samorodek złota.
  • Żelazny Tygiel Waloński: Skansen, gdzie odtworzono dawne urządzenia górnicze.
  • Leśna Huta: Miejsce, gdzie tradycja hutnicza jest wciąż żywa.

Czy warto tu przyjechać?

Szklarska Poręba to miejsce, które łączy w sobie surowość gór, magię minerałów i bogatą kulturę. Jak podsumowują historycy, ametyst, który tak licznie tu występował, do dziś jest symbolem tego regionu:

- We współczesnej symbolice kamieni ametyst oznacza głęboką i czystą miłość. [...] Do dziś karkonoski ametyst pozostał tajemniczym kamieniem, szczególnie upodobanym przez Sudeckie Bractwo Walońskie

- opisuje Przemysława Wiatera na portalu karkonosze.org.pl. 

Jedno jest pewne - niezależnie od tego, czy szukasz wyciszenia w "Ogrodzie Ducha Gór", czy chcesz poczuć się jak poszukiwacz skarbów w Złotej Jamie pod Kamieńczykiem - Szklarska Poręba na pewno cię nie rozczaruje.

Źródło: Skarb Gór Izerskich zachwyca Polaków. Szukano tu złota i ametystów